Ξενάγηση στο μοναστήρι

Πριν από την είσοδο στην αυλή, στέκει επιβλητικό το πετρόχτιστο καμπαναριό του μοναστηριού, ύψους 12 μέτρων, απ’ όπου η καμπάνα καλεί τους πιστούς. Στην είσοδο του ναού υπάρχει πετρόχτιστη βρύση με τη γνωστή καρκινική επιγραφή: "ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ". Είναι εντοιχισμένη και γύρω της διώροφο κτίριο, λουτρώνας στο ισόγειο και ηγουμενείο – βιβλιοθήκη στον όροφο. Στην είσοδο δε του μοναστηριού υπάρχει επιγραφή με τη φράση: "Στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα εις την ζωήν".

Στο κέντρο του αυλόγυρου υψώνεται περικλεής ο ναός της Αγίας Τριάδος. Πρόκειται για μικρό ναό, ρυθμού σταυροειδούς μετά τρούλου, ο οποίος αργότερα συμπληρώθηκε με την ανέγερση νάρθηκα, που χρησιμοποιείται ως γυναικωνίτης, για την εξυπηρέτηση των αναγκών των πιστών και σχετικά πρόσφατα με πρόναο, όπου είναι τοποθετημένα τα μανουάλια και το παγκάρι. Ανήκει στον απλοποιημένο αθωνίτικο τύπο, που γεννήθηκε στο Άγιο Όρος και συνεχίστηκε, μέχρι το 19^ο αιώνα, κυρίως σε καθολικά μοναστηριών.

Πότε ακριβώς κτίστηκε ο ναός δεν γνωρίζουμε. Πιθανολογείται το κτίσιμό του τον 11^ο μ.Χ. αιώνα περίπου. Ανακαινίστηκε όμως το 1662, σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει πάνω από την είσοδο του κυρίως ναού: "ΕΠΙ ΕΤΟΥΣ ΤΟ Σ(Ω)ΤΗΡΙΟΝ ΑΧΞΒ (1662) ΑΝΕΚΑΙΝΙΣΘΗ Ο ΘΕΙΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ, ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΕΣΤΑΤΟΥ ΕΝ ΑΡΧΟΥΣΙ ΚΥ(ΡΙΟΥ) ΧΡΙΣΤΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑ… ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ", η δε αγιογράφησή του έγινε είκοσι χρόνια αργότερα, το έτος 1682, όπως μαρτυρά επιγραφή που υπήρχε στο εσωτερικό του ναού πάνω από την κύρια είσοδο: "ΙΣΤΟΡΗΘΗ Ο ΠΑΝΣΕΠΤΟΣ ΟΥΤΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΖΩΟΠΟΙΟΥ ΚΑΙ ΑΔΙΑΙΡΕΤΟΥ ΤΡΙΑΔΟΣ, ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΟΥ ΚΑΙ ΕΥΑΓΟΥΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΩΜΗΝ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΗΣ ΣΙΑΜΟΥ, ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑ-ΝΗΣ ΤΙΜΟΘΕΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΙΜΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑ-ΧΟΥ ΚΑΙ ΕΤΕΡΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΙ ΠΛΕΙΣΤΩΝ, ΑΡΧΙΕΡΑ-ΤΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΙΕΡΩΤΑΤΟΥ ΚΑΙ ΘΕΟΦΙΛΕΣΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΦΑΝΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΧΩΡΙΟΥ Κ.Κ. ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ. ΗΜΙΝ ΔΕ ΕΛΕΟΣ ΓΕΝΟΙΤΟ Η ΟΥΡΑΝΙΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΗΝΥΤΗ ΤΡΙΑΣ Ο ΤΩΝ ΟΛΩΝ ΘΕΟΣ. ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΕΤΕΙ ΑΧΠΒ (1682) ΙΟΥΝΙΟΥ ΚΕ΄- ΝΕ΄". Η επιγραφή σήμερα δεν διακρίνεται, αλλά έχει διασωθεί από τον επίσκοπο Ιεζεκιήλ (Θεσσαλιώτιδος) στο βιβλίο του: "Ιεραί μοναί της Πίνδου".

Ο ναός κοσμείται από χρυσοποίκιλτο ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο μεγάλης αξίας. Στις εικόνες του τέμπλου, δεξιά της Ωραίας Πύλης, διακρίνονται ο Ιησούς Χριστός ως παντοκράτωρ και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και αριστερά η Παναγία βρεφοκρατούσα και η Αγία Τριάδα. Η Αγία Τριάδα εδώ δεν εικονίζεται προσωποειδώς, αλλά αναπαρίσταται με τη φιλοξενία τριών νέων αγγέλων από τον Αβραάμ και τη Σάρα. Αυτού του είδους η εικονογράφηση της Αγίας Τριάδας γινόταν μέχρι το 1800 περίπου, καθώς, όπως έλεγαν, "Θεόν ουδείς εώρακεν πώποτε".

Πάνω από αυτές τις εικόνες του τέμπλου, υπάρχει το εορτολόγιο με δεκαεπτά απεικονίσεις: ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, η Γέννηση του Κυρίου, η Υπαπαντή, η Βάπτιση, η Μεταμόρφωση, η έγερση του Λαζάρου, η Βαϊοφόρος, ο Μυστικός Δείπνος, η Σταύρωση του Κυρίου, ο Επιτάφιος Θρήνος, η Ανάσταση, η Ψηλάφηση του Θωμά, η Ανάληψη, η Κοίμηση της Θεοτόκου, οι Μυροφόρες, ο χρι(ζ)όμενος εκ γενετής τυφλός και η Αποκεφάλιση του Προδρόμου. Στην πάνω σειρά του εορτολογίου, εικονίζονται, από δεξιά, οι Απόστολοι: Θωμάς, Βαρθολομαίος, Σίμων ο Κανανίτης, Μάρκος, Λουκάς, Παύλος. Εικονίζονται ακόμα ο αρχάγγελος Γαβριήλ, ο Πρόδρομος, ο Ιησούς Χριστός καθήμενος σε θρόνο, η Παναγία, ο αρχάγγελος Μιχαήλ και οι υπόλοιποι απόστολοι: Πέτρος, Ιωάννης, Ματθαίος, Ανδρέας, Ναθαναήλ και Φίλιππος. Επάνω και στο κέντρο του τέμπλου δεσπόζει ο Σταυρός με τον εσταυρωμένο Σωτήρα και εκατέρωθεν η Παναγία Μητέρα Του και ο αγαπημένος του μαθητής Ιωάννης.

Στο θόλο του τρούλου δεσπόζει ο Παντοκράτορας με την επιγραφή: "Κύριε, επίβλεψον εξ ουρανού και ίδε και επίσκεψαι την άμπελον ταύτην, ην εφύτευσεν η δεξιά σου". Οι αγιογραφίες του Καθολικού σήμερα έχουν φθαρεί από την υγρασία και επικαλυφθεί με μόρια αιθάλης από την καύση των κεριών, με αποτέλεσμα να αχνοφαίνονται. Αγιογραφημένο είναι επίσης και το Ιερό Βήμα του ναού.

Το Καθολικό υποβάλλει με το κατανυκτικό του περιβάλλον. Το λιγοστό φως, τα μικρά παράθυρα, οι αγιογραφημένες του μορφές, η μυρωδιά του λιβανιού, ο πολυέλαιος και το χρυσοποίκιλτο τέμπλο αιώνων, δημιουργούν μία ατμόσφαιρα ευλάβειας και κατάνυξης.

Ο νάρθηκας δεν είναι αγιογραφημένος. Έχει όμως αρκετές φορητές εικόνες.

Στο δυτικό μέρος του μοναστηριού υπήρχαν ανέκαθεν κελιά, τα οποία πρόσφατα ανακαινίστηκαν και κατόπιν κτίστηκαν και άλλα καινούρια, στο ανατολικό τμήμα. Η αυλή και ο περιβάλλων χώρος του ναού έχουν τσιμεντοστρωθεί.