Ο μύλος

Ήταν το πρώτο εργαστήρι στη σειρά του υδροκίνητου συγκροτήματος και ήταν πετρόχτιστο, με στέγη σκεπασμένη από σχιστολιθικές πλάκες. Αποτελούνταν από δυο δωμάτια. Το δωμάτιο στο οποίο διέμενε ο μυλωνάς και αυτό όπου η εγκατάσταση των μηχανισμών. Ο μηχανισμός του νερόμυλου αποτελείτο από δύο μέρη: το κινητικό, που το αποτελούσαν η φτερωτή και τα εξαρτήματά της, και το αλεστικό, που περιλάμβανε τις μυλόπετρες και τα εξαρτήματα λειτουργίας του.

Στο μύλο άλεθαν σιτάρι, καλαμπόκι αλλά και ρόβι για τα ζώα. Το σιτάλευρο περιείχε οπωσδήποτε και τα πίτουρα. Μ' αυτό το αλεύρι, τα παλαιότερα χρόνια, παρασκεύαζαν - με εντελώς φυσικό τρόπο - το γνήσιο χωριάτικο ψωμί ολικής αλέσεως, τη σπανιότητα του οποίου ψωμιού προσπαθούν σήμερα, μάλλον ανεπιτυχώς, να απομιμηθούν οι σύγχρονοι φούρνοι στις μεγαλουπόλεις μας. Η νοστιμιά, το μοσχοβόλημα και η θρεπτική αξία εκείνου του ψωμιού δύσκολα προσεγγίζονται.

Μία μικρή ποσότητα σιταριού, τέλος - περίπου 20 οκάδες κατ' έτος - αλεθόταν και ως πληγούρι, με το οποίο μπορούσαν να κάνουν είτε απευθείας φαγητό είτε να παρασκευάσουν τραχανά γλυκό.

Αξίζει, τέλος, να σημειώσουμε ότι για αλεστικά ο μυλωνάς δεν έπαιρνε χρήματα. Ανάλογα με την ποσότητα που αλεθόταν, κρατούσε ως αμοιβή μία μικρή δόση - το ξάι - που τη μετρούσε με ένα μικρό μεταλλικό δοχείο. Χρήματα έπαιρνε μόνο για τις άλλες εργασίες στο υδροκίνητο συγκρότημα